Hoe werkt een bedrijfswaardering bij verkoop?

Het verkopen van een onderneming is een van de meest ingrijpende beslissingen in het leven van een ondernemer. Of u nu kiest voor pensionering, een nieuwe uitdaging of simpelweg de tijd vindt dat het bedrijf in andere handen moet overgaan, één vraag staat centraal: wat is mijn bedrijf eigenlijk waard? De vraag "Hoe werkt een bedrijfswaardering bij verkoop?" is dan ook essentieel om een eerlijke prijs te bedingen en een sterke onderhandelingspositie te hebben.

Een bedrijfswaardering is geen exacte wetenschap zoals wiskunde, maar eerder een combinatie van harde cijfers en strategische inschattingen. Het doel is om een waarde te bepalen die acceptabel is voor zowel de verkoper als de koper. In dit artikel leggen we stap voor stap uit hoe dit proces in zijn werk gaat, welke methoden er worden gebruikt en waar u op moet letten.

De basis van bedrijfswaardering

Voordat we dieper ingaan op de specifieke methoden, is het belangrijk om te begrijpen dat de waarde van een bedrijf uit verschillende componenten bestaat. Een koper kijkt niet alleen naar wat er nu in de kas zit, maar vooral naar wat het bedrijf in de toekomst kan opleveren.

De waardering begint meestal met het analyseren van de jaarrekeningen van de afgelopen drie tot vijf jaar. Hierdoor ontstaat een beeld van de stabiliteit en de groeitrend van de onderneming. Naast de cijfers speelt de ' goodwill' een grote rol. Dit is de immateriële waarde van het bedrijf, zoals een sterke merknaam, een trouwe klantenkring, unieke patenten of een zeer ervaren team.

Harde activa versus zachte waarden

Bij de waardering wordt er onderscheid gemaakt tussen tastbare en ontastbare activa. Tastbare activa zijn zaken die u fysiek kunt aanraken of direct in geld kunt omzetten, zoals machines, voorraad, bedrijfspanden en liquide middelen op de bankrekening.

Ontastbare waarden zijn lastiger te kwantificeren maar vaak doorslaggevend voor de uiteindelijke prijs. Denk hierbij aan:

• De reputatie van het bedrijf in de markt.
• Exclusieve contracten met leveranciers of afnemers.
• De kwaliteit en loyaliteit van het personeelsbestand.
• Gepatenteerde technologieën of unieke werkprocessen.

De rol van de ondernemer

Een veelgemaakte fout bij de vraag hoe werkt een bedrijfswaardering bij verkoop is het overschatten van de eigen rol. Als een bedrijf volledig afhankelijk is van de persoonlijke contacten of specifieke kennis van de eigenaar, daalt de waarde. Een koper zoekt namelijk een bedrijf dat ook zonder de huidige eigenaar kan blijven draaien. Hoe minder het bedrijf leunt op de persoon van de ondernemer, hoe hoger de waardering doorgaans uitvalt.

Veelgebruikte methoden voor waardebepaling

Er is niet één universele formule om de waarde van een bedrijf te berekenen. Afhankelijk van de sector, de grootte van het bedrijf en de reden van verkoop, worden verschillende methoden toegepast. Vaak worden meerdere methoden gecombineerd om tot een realistisch gemiddelde te komen.

De intrinsieke waarde (Balansmethode)

De intrinsieke waarde is de meest eenvoudige vorm van waardering. Hierbij wordt gekeken naar de balans: de bezittingen (activa) minus de schulden (passiva). Wat er overblijft, is de netto waarde van het bedrijf.

Deze methode is vooral relevant voor bedrijven met veel fysieke bezittingen, zoals transportbedrijven of productiebedrijven met duur materieel. Voor dienstverlenende bedrijven, waar de waarde vooral in kennis en contracten zit, is de intrinsieke waarde vaak veel lager dan de werkelijke marktwaarde.

De DCF-methode (Discounted Cash Flow)

De DCF-methode is complexer en kijkt naar de toekomst. In plaats van te focussen op wat het bedrijf nu bezit, berekent men hoeveel cashflow het bedrijf in de toekomst zal genereren. Omdat geld in de toekomst minder waard is dan geld nu (vanwege inflatie en risico), worden deze toekomstige bedragen 'verdisconteerd' naar de huidige waarde.

Deze methode wordt veel gebruikt bij snelgroeiende bedrijven of start-ups waar de huidige balans nog niet veel prijsgeeft, maar waar het groeipotentieel enorm is. Het vereist echter nauwkeurige prognoses en aannames over de marktontwikkeling.

De multiples-methode (EBITDA)

In de praktijk is de multiples-methode de meest gehanteerde aanpak bij het mkb. Hierbij wordt gekeken naar de EBITDA (Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation, and Amortization). Dit is simpel gezegd de winst vóór belastingen, rente en afschrijvingen.

De EBITDA wordt vervolgens vermenigvuldigd met een bepaalde factor, de zogenaamde 'multiple'. Deze factor is afhankelijk van de sector en het risicoprofiel van het bedrijf. Een stabiel bedrijf in een groeiende sector krijgt een hogere multiple dan een bedrijf in een krimpende markt.

Factoren die de uiteindelijke verkoopprijs beïnvloeden

Naast de rekenmodellen zijn er subjectieve en externe factoren die bepalen of een koper bereid is om de berekende waarde te betalen. De theoretische waarde is namelijk het startpunt van de onderhandeling, niet per se het eindpunt.

Een belangrijke factor is de afhankelijkheid van grote klanten. Als 50% van de omzet van één enkele klant komt, vormt dat een groot risico voor de koper. Mocht die klant vertrekken, dan stort een groot deel van de waarde van het bedrijf in. Een gespreide klantenportefeuille verhoogt de waarde aanzienlijk.

Daarnaast speelt de staat van de administratie een rol. Een koper wil volledige transparantie. Als de boekhouding slordig is of als er veel privé-uitgaven door de zakelijke rekening lopen, wekt dit wantrouwen. Dit kan leiden tot een lagere bieding of zelfs het afhaken van potentiële kopers.

De impact van marktwerking

De economische situatie in Nederland speelt ook een rol. In een kopersmarkt, waar veel bedrijven te koop staan maar weinig geïnteresseerden zijn, zullen de prijzen dalen. In een verkopersmarkt, waar schaarse expertise gezocht wordt door grotere partijen die willen opschalen, kunnen de prijzen juist ver boven de theoretische waarde uitstijgen.

Strategische waarde voor de koper

Soms is een bedrijf voor een specifieke koper meer waard dan voor de rest van de markt. Dit noemen we de strategische waarde. Een concurrent kan bijvoorbeeld bereid zijn een premie te betalen om een marktaandeel over te nemen of om toegang te krijgen tot een specifieke technologie die u bezit. In dat geval gaat de waardering niet meer alleen over de cijfers, maar over de synergievoordelen die de koper behaalt door de overname.

Het proces van waardering bij verkoop

Het traject van een bedrijfswaardering verloopt meestal in een vaste volgorde om fouten te voorkomen en een solide basis voor de verkoop te leggen.

1. Voorbereiding en dataverzameling: De ondernemer verzamelt alle financiële rapportages, contracten en personeelsgegevens.
2. Analyse van de bedrijfsvoering: Er wordt gekeken naar de operationele processen, de marktpositie en de risico's.
3. Toepassing van waarderingsmethoden: Een expert (zoals een registeraccountant of bedrijfsmakelaar) past de DCF-, multiples- of intrinsieke methode toe.
4. Vaststellen van de range: Er komt een bandbreedte uit (bijvoorbeeld tussen de 1 en 1,2 miljoen euro) in plaats van één exact getal.
5. Onderhandeling: De koper voert een eigen 'due diligence' (boekenonderzoek) uit en doet een bod op basis van de bevindingen.

Tijdens dit proces is het cruciaal om een objectieve partij in te schakelen. Ondernemers zijn vaak emotioneel verbonden met hun bedrijf, wat kan leiden tot een te hoge vraagprijs. Een onrealistische prijs kan potentiële kopers afschrikken en het verkoopproces onnodig vertragen.

Veelgestelde vragen

Is de boekwaarde hetzelfde als de marktwaarde van mijn bedrijf?

Nee, de boekwaarde is een historische weergave van de activa minus de schulden op de balans. De marktwaarde houdt echter ook rekening met toekomstige winsten, goodwill en de huidige marktvraag, waardoor deze vaak aanzienlijk hoger ligt dan de boekwaarde.

Hoe vaak moet ik mijn bedrijf laten waarderen?

Het is verstandig om elke twee tot drie jaar een indicatieve waardering te laten uitvoeren. Hierdoor krijgt u inzicht in de groei van uw onderneming en kunt u uw bedrijfsstrategie aanpassen om de waarde voor een uiteindelijke verkoop verder te verhogen.

Welke rol speelt de sector waarin ik werk bij de waardering?

De sector bepaalt grotendeels de 'multiple' die wordt gebruikt bij de EBITDA-berekening. Sectoren met hoge groei, zoals IT of gespecialiseerde zorg, hebben vaak een hogere factor dan traditionele sectoren met lage marges en weinig groeipotentieel.

Kan ik mijn bedrijf zelf waarderen zonder expert?

U kunt zelf een ruwe schatting maken met behulp van de intrinsieke waarde of eenvoudige multiples. Echter, voor een professionele verkoop is een externe waardering noodzakelijk om geloofwaardig te zijn tegenover kopers en financierende banken.

Wat gebeurt er als de koper het niet eens is met de waardering?

Dit is een normaal onderdeel van het verkoopproces. De koper zal tijdens het boekenonderzoek vaak punten vinden om de prijs te drukken. Door een goed onderbouwde waardering te hebben, kunt u deze argumenten effectief weerleggen met feiten en cijfers.